Kaplica Sykstyńska widziana z kopuły Bazyliki św. Piotra Historia konklawe. Od wydania w roku 1059 dekretu “In Nomine Domini”, który przyznał wyłączne prawo wyboru nowego papieża Kolegium Kardynalskiemu, odbyło się 110 papieskich elekcji i konklawe, które wyłaniały papieży uznawanych przez Kościół katolicki za prawowitych. Donato Bramante – jeden z czołowych przedstawicieli renesansu; wybitny architekt i malarz; jego dzieła: pierwotny projekt bazyliki Św. Piotra, rozbudowa Pałacu Watykańskiego, projekty wielu kościołów w Rzymie i Mediolanie, autor fresków, m.in. w Castello Sforzesco w Mediolanie; Projekt kopuły Bazyliki św. Piotra. Michał Anioł był również autorem projektu kopuły Bazyliki św. Piotra. W 1546 roku, kiedy to artysta miał już ponad 70 lat, papież Paweł III powierzył mu zadanie zaprojektowania kopuły, która miała zastąpić poprzednią, zbudowaną w XV wieku przez Filippo Brunelleschiego. W Bazylice św. Piotra znajduje się także grób św. Jana Pawła II – odwiedzenie grobu jest bezpłatne. Za zwiedzanie kopuły bazyliki trzeba już zapłacić – wejście schodami (551 stopni) kosztuje 6 €, za skorzystanie z windy do poziomu tarasu (320 stopni), a potem wejście schodami trzeba uiścić opłatę w wysokości 8€. . 19 lipca 2019 0 komentarzy Bazylika św. Piotra jest jedną z najważniejszych świątyń na świecie. Według tradycji znajduje się ona w miejscu pochówku św. Piotra, który jest uznawany przez katolików za pierwszego papieża. Świątynia jest nekropolią papieży. Bazylika św. Piotra stanęła na Wzgórzu Watykańskim na miejscu starszej bazyliki wczesnochrześcijańskiej, fundacji cesarza Konstantego Wielkiego. Budowę jej rozpoczęto w 1506 r., a zakończono w 1626 r. Czuwali nad tym Donato Bramante, Rafael Santi, Michał Anioł, Domenico Fontana i Carlo Maderno. Na tamten czas był to największy katolicki kościół na świecie. Obecnie bazylika watykańska jest drugą co do wielkości świątynią na świecie. Większa jest Bazylika Matki Bożej Królowej Pokoju w Jamusukro. Autorem fasady Bazyliki św. Piotra był architekt papieski Carlo Maderno. Mierzy ona 48 m wysokości i prawie 115 m szerokości. Na fasadzie znajduje się 9 okien z balkonami, w tym Loża Błogosławieństw znajdująca się nad wejściem głównym. To właśnie z niej ogłaszany jest wybór nowego papieża. Po lewej stronie zaś znajduje się Brama Dzwonów. Z 6 umieszczonych tam dzwonów, największy – dzwoń św. Marka – waży 8 ton i obwieszcza śmierć lub wybór nowego papieża. Na szczycie fasady umieszczono 13 prawie 6 metrowych posągów przedstawiających Jezusa Chrystusa Odkupiciela oraz 11 apostołów. Brakuje wśród nich św. Piotra, a miejsce Judasza zastępuje św. Maciej. Za projekt kopuły odpowiadał Michał Anioł, który jednak nie zdołał jej ukończyć. We wnętrzu znajdują się ozdobne mozaiki przedstawiające Boga Ojca, aniołów, Chrystusa z Matką i świętymi, patriarchów i biskupów oraz czterech ewangelistów. U podnóża czterech filarów znajdują się posągi świętego Longina, świętej cesarzowej Heleny, świętej Weroniki oraz świętego Andrzeja. Pod figurami św. Longina i św. Andrzeja znajdują się zejścia do Grot Watykańskich, w których znajdują się sarkofagi papieskie i kaplice. Do środka Bazyliki prowadzi 13 metrowy przedsionek. Nad wejściem znajduje się płaskorzeźba ukazująca mianowanie Piotra pierwszym papieżem. W środkowej części na sklepieniu znajduje się mozaika Giotta Navicella pochodzącą z pierwszej bazyliki i prezentująca Chrystusa ratującego łódź z apostołami na wzburzonym morzu. Do wnętrza bazyliki prowadzi pięcioro drzwi. Środkowe z nich ozdobione są płaskorzeźbami ze scenami z życia i śmierci św. Piotra. Pierwsze drzwi po prawej stronie to Święta Brama, która jest otwierana z okazji roku świętego. Z kolei pierwsze drzwi po lewej stronie to Brama Śmierci. Wnętrze Bazyliki św. Piotra jest ogromne i olśniewa swoim przepychem. Wystrój jest dopasowany do renesansowej i barokowej architektury świątyni. Głównie znajdują się tu XVII wieczne rzeźby, wizerunki świętych i pomniki nagrobne papieży. Warto tu zwrócić uwagę na okrągła płytę z czerwonego marmuru znajdującą się na posadzce. To właśnie w tym miejscu klękali władcy podczas koronacji. Na wprost od wejścia mieści się dzieło rzeźbiarza i architekta Berniniego – baldachim mierzący 29 m wysokości. Zaraz za nim oczom ukazuje się Konfesja wraz z Grobem św. Piotra. Wejście do krypty znajduje się przed ołtarzem papieskim, który jest prostą, pozbawioną dekoracji marmurową mensą z usytuowanym na niej srebrnym krzyżem i trzema świecami. W kościele znajdują się liczne ołtarze. Z prawej strony można podziwiać, barokowy ołtarz NMP Nieustającej Pomocy, późnobarokowy ołtarz Św. Bazylego oraz ołtarz Michała Archanioła. Po lewej stronie można zobaczyć ołtarz św. Leona Wielkiego, ołtarz Maryi Matki Kościoła oraz ołtarz Ukrzyżowania Św. Piotra. Do naw bocznych Bazyliki św. Piotra przylegają także liczne kaplice. Blisko wejścia znajduje się kaplica Piety, w której – za kuloodporną szybą – prezentuje się słynna rzeźba Michała Anioła. Obok Piety watykańskiej położona jest kaplica św. Sebastiana. To właśnie tutaj został pochowany święty Jan Paweł II. Dalej znajduje się kaplica Najświętszego Sakramentu, która jest przeznaczona dla modlących się. Najbliżej wejścia po stronie lewej znajduje się kaplica Chrztu. Obecna chrzcielnica pochodzi z XVIII w., a jej pokrywę zdobią pozłacane rzeźby z wizerunkiem Baranka w otoczeniu aniołów. Po lewej stronie, naprzeciwko kaplicy św. Sebastiana położona jest kaplica chóralna. W Bazylice św. Piotra możemy także podziwiać jedną z najważniejszych relikwii chrześcijaństwa – drewniany tron św. Piotra pochodzący z przełomu XII i XIII w. Katedrę otaczają rzeźby przedstawiające Ojców Kościoła: św. Ambrożego, św. Augustyna, oraz św. Atanazego i św. Jana Złotoustego. Dodane w kategorii: Architektura historyczna, Ciekawe budynki W powszechnej świadomości Michał Anioł Buonarotti znany jest głównie jako rzeźbiarz i malarz, dużo rzadziej myślimy o nim jako o architekcie. Nie bez wpływu na ten fakt pozostaje z pewnością utarte przekonanie, iż artysta niechętnie przyjmował zlecenia z zakresu architektury. Ta pokutująca przez lata legenda żywiła się głównie fiaskiem, jakim zakończyło się w karierze Michała Anioła przyjęcie zamówienia od papieża Juliusza II na wykonanie jego nagrobka. Nagrobek ów miał zostać umieszczony w bazylice św. Piotra na Watykanie w Rzymie. Na niepowodzeniu tego przedsięwzięcia zaważyły wyraziste, ciągle ścierające się ze sobą osobowości artysty i mecenasa, jak też ostatecznie śmierć papieża w 1513 roku. W kolejnych latach artysta podpisywał z wykonawcami woli Juliusza II kontrakty na realizację nagrobka w skali znacznie mniejszej niż przewidywał to projekt, jaki opracował. Żadna z tych późniejszych koncepcji nie została jednak w całości zrealizowana. Michał Anioł za każdym razem zdołał wyrzeźbić jedynie kilka postaci mających składać się na całość jednak powszechnemu przekonaniu architektura była istotnym polem działalności artysty, a dzieła takie jak Biblioteka Laurenziana, niezrealizowane z przyczyn technicznych i ze względu na rozmach projekty fasady kościoła San Lorenzo (św. Wawrzyńca) we Florencji czy prace nad Palazzo Farnese w Rzymie pokazują Michała Anioła jako wytrawnego architekta operującego zdecydowanym, nowatorskim językiem form. Wiele zaproponowanych przez niego rozwiązań, sposób operowania elementami architektonicznymi oraz dekoracją, myślenie o nich w sposób, w jaki myśli się o rzeźbie, uwzględnienie roli światła i cienia w kształtowaniu fasad i wnętrz to te cechy twórczości, które każą spojrzeć na Michała Anioła jako na architekta w swoim czasie odrębnego, wychodzącego poza obowiązujące budowy i przebudowy nowej bazyliki św. Piotra w Rzymie, a zwłaszcza koncepcja kopuły świątyni, uważane są za ukoronowanie architektonicznej kariery twórcy,. Zanim Michał Anioł, na polecenie papieża Pawła III, w 1546 roku przystąpił do prac nad bazyliką, świątynia powstawała już od roku 1506, a z pracami nad nią związane były tak wybitne osobowości włoskiej architektury, jak Donato Bramante, Giuliano da Sangallo, Rafael Santi, Baldassare Peruzzi i Antonio da Sangallo młodszy. Bazylika powstała na miejscu wczesnochrześcijańskiej budowli ufundowanej przez Konstantyna Wielkiego, która na początku XVI wieku groziła już zawaleniem. Prace nad nią trwały bardzo długo, świątynia została konsekrowana dopiero w 1629 trakcie czterech dekad prac budowlanych, zanim do dzieła przystąpił Michał Anioł, zmieniały się wizje planu i bryły kościoła. Każde z proponowanych rozwiązań zakładało jednak obecność kopuły przykrywającej centralną część budynku. Zasadnicza koncepcja rozplanowania świątyni należy do jej pierwszego architekta Donato Bramantego. Zaprojektował on gmach założony na planie krzyża greckiego, którego wszystkie ramiona są równej długości, wpisanego w kwadrat, z kopułą na skrzyżowaniu naw. Każde z ramion krzyża miało być zamknięte półkolistą apsydą. W narożnikach powstałych na skutek przecięcia się ramion krzyża Bramante planował usytuować cztery przestrzenie nakryte mniejszymi kopułami. Za nimi, w narożach kwadratu, miały znajdować się cztery kaplice na planie koła, zwieńczone wieżami. Projekt kopuły Bramante oparł na kopule wieńczącej rzymski Panteon, świątynię na Polu Marsowym, wzniesioną ku czci wszystkich bóstw Rzymu ok. 27 roku zniszczoną w pożarze miasta i odbudowaną w obecnej formie w roku 125. O ile jednak kopuła Panteonu wspiera się na masywnej, jednolitej ścianie, to kopuła zaprojektowana przez Bramantego oparta była na walcowatym bębnie osadzonym na czterech masywnych filarach. Wnętrze świątyni i czasza kopuły oświetlone były oknami przebitymi w ścianie bębna, który na zewnątrz otoczony został rzędem prace nad bazyliką św. Piotra Michał Anioł powrócił do pierwotnej koncepcji Bramantego, którą określił jako „klarowną, czystą (tzn. pozbawioną nadmiaru dekoracji) i pełną światła”. Wszystkie wprowadzone przez niego zmiany prowadziły w stronę unifikacji i centralizacji bryły świątyni, tak by zatrzeć wprowadzane w międzyczasie elementy, mające nadać jej plan bazyliki podłużnej. Znacznie pogrubił mury świątyni i filary dźwigające kopułę, zwęził nawy i zmniejszył kaplice. Dla całej bryły budynku najistotniejsze znaczenie mają zmiany, jakie wprowadził w koncepcji kopuły. Artysta zmienił jej rozpiętość – ma ona 42 metry średnicy i 132 metry wysokości licząc od posadzki – dzięki czemu stała się ona akcentem dominującym, podkreślającym środek świątyni, gdzie, jak głosi tradycja, znajdować ma się grób św. Piotra – apostoła i męczennika, uważanego przez kościół katolicki za pierwszego papieża. Projekt kopuły został sporządzony w 1547 roku. Punktem odniesienia była dla architekta nie kopuła Panteonu a kopuła katedry Santa Maria del Fiore we Florencji zaprojektowana przez Filippo Brunelleschiego. Zachowało się kilka rysunków Michała Anioła i wykonany na potrzeby budowy drewniany model kopuły. Za życia artysty (zmarł w 1564 roku) zdołano zrealizować jedynie bęben. Konstrukcja została ukończona w latach 1585–1590 pod nadzorem architektów Giacomo della Porta i Domenico Anioł zaprojektował kopułę opartą na bębnie, który za pośrednictwem pendentywów - narożnych elementów architektonicznych sklepienia o kształcie trójkątów sferycznych, spływa na cztery filary. Kopuła bazyliki jest w chwili obecnej kopułą dwupowłokową, co znaczy, że jej czasza została skonstruowana z dwóch ceglanych powłok. Powłoka zewnętrzna opięta jest 16 pionowymi, kamiennymi żebrami i przeszyta trzema rzędami niewielkich okien. Bęben kopuły jest otoczony wystającymi przed lico muru półfilarami do których dostawione zostały po dwie kolumny zwieńczone kapitelami korynckimi. Pomiędzy półfilarami umieszczone zostały okna oświetlające wnętrze kopuły. Kopuła zwieńczona jest smukłą latarnią – ma ona formę walca nakrytego stożkiem, a jej celem jest dodatkowe doświetlenie wnętrza. Latarnia zyskała bardzo dekoracyjne opracowanie: walec otoczony jest smukłymi, zdwojonymi półkolumnami, a stożek rozczłonkowany sterczynami i „pełzającymi”, spływającymi po jego powierzchni bazyliki jest konstrukcją smukłą, wydłużoną, lekkości dodaje jej nieco elipsoidalny, a właściwiej byłoby powiedzieć, jajkowaty kształt czaszy. W koncepcji Michała Anioła dominujący element świątyni był formą dynamiczną, oddziałującą na widza poprzez gwałtowne kontrasty światła i cienia. Dekoracja architektoniczna kopuły została pomyślana tak, by do „współpracy” zaprosić światłocień. Temu służy opięcie bębna rytmem zdwojonych półkolumn, rozczłonkowanie go oknami, bogate opracowanie latarni. Podejście Michała Anioła do architektury było podejściem rzeźbiarskim. W takich kategoriach możemy rozpatrywać dążenie do rozbicia lica ścian drobniejszymi elementami. Światło ślizgające się po licznych wypukłych elementach i skrywające w cieniu partie zagłębione sprawia, że lico muru i zdobiące go elementy wydają się ruszać, są niespokojne, drgają. Ten zabieg dodaje bryle malowniczości i jest zdecydowanym novum w podejściu do architektury. Architektura w wizji Michała Anioła to architektura żywa, poddana gwałtownemu ruchowi, dynamiczna. Takie jej pojmowanie stanowi zapowiedź rozwiązań lektury:Elam C., Michelangelo. § Architectural projects in Rome & Florence for the Medici family, 1616–1533, w: The Dictionary of Art, vol. 21, red. Turner J., New York 1996, s. 450–456. Millon H., Smyth Michelangelo Architect: The Façade of S Lorenzo and the Cupola of St Peter’s, Washington 1988.

projekt kopuły bazyliki św piotra